Obezite Ve Riskleri
Obezite kelime anlamı olarak aşırı şişmanlık demektir. Daha az hareketli bir yaşam ama buna uygun düzenlenmemiş olan beslenme alışkanlıkları nedeniyle günümüzün insanı giderek daha fazla obezite sorunu ile karşılaştmaktadır. Kilo fazlalığının ölçümü en sağlıklı şekilde vücut kitle indeksi ve / veya vücut yağ oranı ile yapılır. Vücut kitle indeksi basit bir formül ile hesaplanır:
Vücut ağırlığı (kg) / Boy 2 (m)
Vücut kitle indeksine gore obezite sınıflaması yapılacak olursa:
VKI değeri |
|
18.5 kg / m²'nin altında olanlar |
Zayıf |
18.5-24.9 kg / m² arasında olanlar |
Normal kilolu |
25-29.9 kg / m² arasında olanlar |
Fazla kilolu |
30-39.9 kg / m² arasında olanlar |
Obez (şişman) |
40 kg / m²'nin üzerinde olanlar |
İleri derecede obez |
ölçümleri 40'ın üzerinde olanlar "ölümcül obez (morbid obez)" kabul edilmektedir. Obezite bugün beraberinde birçok sağlık sorunu getirmektedir. Bu nedenle gelecek 20 yıl içinde şişmanlığın dünyanın en önemli sağlık sorunu olacağı ön görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü istatistiklerine göre normal kilosundan fazla olan insanların oranı ABD de %65, Avustralya da %59, Rusya da %54, İngiltere de %51, Brezilya da %36 ve Çin de %15'dir.
Neden şişmanlarız?
İnsan vücudu enerji için karbonhidratları kullanır. Gereken enerji alınan karbonhidrattan düşükse karbonhidrat vücutta yağa dönüşür ve depolanır. O halde başka bir deyişle şişmanlık harcadığımız enerjiden daha fazla yakıt almaktır. Karbonhidratların enerjiye dönüştüğü yer kaslarımızdır. Şişmanlıkta bizim fazla yememiz, az enerji harcamamız kadar, kas kitlemizin az oluşu, hormonal dengesizlikler, kan şekerinin oynamaları gibi faktörler yanısıra psikolojik faktörler de rol oynar. Ama sorun her zaman o veya bu nedenle harcayabildiğimizden daha fazla karbonhidrat aldığımızdır.
Obezitenin riskleri nelerdir?
Sizlerle önümüzdeki günlerde daha sağlıklı yaşamak için yapılabilecekleri de paylaşacağız. Öncelikle burada obezitenin yaratabileceği sağlık sorunlarına dikkati çekmek isteriz.
Obezite öncelikle diabete (şeker hastalığı) yol açan faktörlerden biridir. Kan kolesterol düzeyi de yükseleceğinden obezite ile birlikte damar sertliği bulguları başlayacaktır. Damar sertliğine bağlı olarak obez kişilerde yüksek tansiyon, kalp hastalıkları, inme tehdidi, özellikle dizlerde aşırı yük binmesine bağlı eklem hastalıkları, uyku apne (nefessiz kalma) sendromu, safra kesesi taşları ve kanser (rahim, rahim ağzı, prostat, kalın barsak, meme ve safra kesesi) oranı belirgin şekilde artmaktadır.
Günümüzün insanı vücut kitle indeksini, bel çevresini, kan şekerini, kan kolesterolünü ölçümleyerek sağlıklı bir beslenme ve fiziksel egzersiz dengesi kurmalıdır.
Obezitenin önlenmesi
Kişinin obez olmasının altında yatan hormonal bir neden varsa (hipotiroidi vs) mutlaka tedavi edilmelidir. Kişilerin belli dönemlerde (kadınların menapoz döneminde) kilo alabileceği akılda tutulmalıdır. Obezite ile başetmeye çalışırken yapılabilecek en yanlış uygulama aç kalmaya dayalı, bilinçsiz diyetlerdir. Geçici bir sure için kilo kaybetmek mümkün olsa bile bu tip diyetlerde hem vücut zarar görmekte hem de verilen kilolar geri alınmaktadır.
Obezite bir yaşam şekli dengesizliği olduğuna gore en iyi başa çıkma yolu da yaşam şeklinin düzenlenmesidir. Bu konuda daha detaylı bilgi almak için doktorunuza ya da diyetisyeninize danışmayı ihmal etmeyiniz.
